الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
31
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
علم است كه خداوند اطاعت و پرستش مىشود و با علم خداوند شناخته و يكتاپرستى مىشود . پيوند خويشاوندى با علم پيوند مىيابد و به يارى آن حلال و حرام شناخته مىشود . علم پيشرو عقل است و عقل تابع اوست . خداوند علم را به خوشبختان الهام مىفرمايد و بدبختان را از آن محروم مىسازد . ( 1 ) همچنين امير المؤمنين ( ع ) فرموده است : جويندگان اين علم سه گروهند ، بر شماست كه صفات و حالات ايشان را بشناسيد . گروهى از ايشان علم را براى ستيزه و بدون آنكه به آنان معتقد باشند فرا مىگيرند . گروهى ديگر براى بلند مرتبه شدن و فريب فرا مىگيرند و گروهى براى فقه و عقل . گروه نخست را مىبينى كه آزار دهندهاند و ضمن گفتگو با مردم ستيزهگرند ، به ظاهر جامهء خشوع پوشيده و حال آنكه از پارسايى خالى هستند و خداى سينهء آنان را فرو مىكوبد و بينى آنان را مىبرد . گروه دوم بر همگنان خود تكبر مىكنند و حال آنكه براى توانگران فروتنى مىكنند ، حلواى توانگران را هضم مىكند و دين خود را در هم مىشكند . خداوند بينش چنين كسى را كور مىكند و نشان او را از آثار دانشمندان از ميان مىبرد . گروه سوم را در حال غم و اندوه مىبينى كه شب را در كاشانهء خود برپاست ، يا در روپوش خود خميده است . از همگان ترس و بيم دارد مگر از برادران مورد اعتمادش ، خداوند اركان او را استوار مىدارد و روز رستاخيز امانش مىدهد . « 1 » ( 2 ) امام صادق ( ع ) فرموده است : روز رستاخيز خداى عز و جل همهء خلق را در زمين هموارى گرد مىآورد و ترازوها نهاده مىشود . خون شهيدان با مركب عالمان سنجيده مىشود و مركب عالمان بر خون شهيدان برترى مىيابد . ( 3 ) امام باقر ( ع ) فرموده است : قاريان قرآن سه گونهاند ، « 2 » مردى كه قرآن مىخواند و آن را براى خود كالايى فرض مىكند كه به آن وسيله پادشاهان را جلب كند و بر مردم برترى جويد و مردى كه قرآن مىخواند ، حروف آن را حفظ مىكند و حدود آن را تباه مىسازد و مردى كه قرآن مىخواند ، داروى قرآن را بر درد دل خويش مىنهد ، شب را با آن شب زندهدار است و روز را با آن تشنه است ( كنايه
--> ( 1 ) . در كتاب فضل القرآن اصول كافى ، ص 435 ، ج 4 ، چاپ علميه ، تهران ، با اندك تفاوت لفظى و كم و بيشى آمده است . م . ( 2 ) . در صفحهء 61 جلد اول اصول كافى ، چاپ علميه ، تهران ، با اندك اختلافى در الفاظ از امام صادق ( ع ) آمده است . م .